Martwe klawisze: dlaczego wyglądają na zepsute
Naciśnij daszek na francuskim AZERTY albo niemieckim QWERTZ i nic się nie pojawi. Naciśnij zaraz po nim literę A i dostaniesz â. Pierwszy klawisz nie był zepsuty, tylko zrobił dokładnie to, do czego został zaprojektowany. Takie zachowanie jest najczęstszym powodem, dla którego ludzie uznają sprawną klawiaturę za uszkodzoną.
Co robi martwy klawisz
Martwy klawisz nie produkuje znaku samodzielnie. Uzbraja znak diakrytyczny i czeka, aż następne naciśnięcie zdecyduje, co z nim zrobić.
- Martwy daszek plus a daje â, plus e daje ê, plus o daje ô.
- Martwy akut plus e daje é, martwy grawis plus e daje è.
- Martwa diereza plus u daje ü, plus i daje ï.
Dwa przypadki mają znaczenie diagnostyczne. Naciśnięcie spacji po martwym klawiszu drukuje sam znak diakrytyczny, więc daszek i spacja dają samotne ^. Naciśnięcie litery, która nie ma wersji akcentowanej, zwykle drukuje oba znaki, więc daszek i s dają ^s. Żadne z tego nie jest usterką.
Gdzie Polak się na nie natyka
Polski układ programisty, którego używa większość osób w kraju, nie ma martwych klawiszy. Każda litera z ogonkiem powstaje przez przytrzymanie prawego Alta i naciśnięcie litery bazowej, co daje zachowanie w pełni przewidywalne: znak pojawia się od razu.
Natknięcie się na martwe klawisze zdarza się w czterech sytuacjach.
- Praca na sprzęcie niemieckim. QWERTZ ma dwa takie klawisze: daszek w lewym górnym narożniku, na lewo od jedynki, oraz klawisz na prawo od ß, który uzbraja akut, a z Shiftem grawis.
- Praca na sprzęcie francuskim. W AZERTY daszek i diereza dzielą jeden klawisz na prawo od P.
- Włączony układ amerykański międzynarodowy (US International). Zamienia pięć klawiszy interpunkcyjnych w martwe: apostrof, cudzysłow, grawis, tyldę i daszek.
- Układ polski (maszynistki) oraz układy nordyckie, hiszpańskie i czeskie na wypożyczonym laptopie.
Najboleśniejszy jest układ międzynarodowy. Apostrof zaczyna czekać na następną literę, więc nazwy i skróty z apostrofem sklejają się w jedną akcentowaną literę, dopóki nie naciśniesz spacji po apostrofie. Kto zauważa, że apostrofy i cudzysłowy zachowują się dziwnie, prawie zawsze ma włączony właśnie ten układ, zwykle po przypadkowym skrócie klawiszowym.
Dlaczego test klawiszy pokazuje martwy klawisz jako sprawny
Przeglądarka raportuje o każdym naciśnięciu dwie osobne rzeczy. Pozycję fizyczną klawisza podaje jako kod, na przykład Backquote albo BracketRight, i robi to w chwili zamknięcia styku. Znak podaje osobno, a dla martwego klawisza wpisuje w to miejsce wartość Dead zamiast litery.
Strona, która patrzy tylko na znaki, nie widzi nic użytecznego i sprawia wrażenie, że ignoruje klawisz. Strona, która patrzy na pozycje fizyczne, rejestruje naciśnięcie natychmiast i podświetla właściwą komórkę. Keys&Type czyta najpierw pozycję, a znak dopiero potem, dlatego martwy klawisz zapala się tutaj, choć w polu tekstowym nie zostawia śladu.
Ten sam podział wyjaśnia pokrewne zaskoczenie. W zwykłym polu tekstowym na układzie francuskim litera akcentowana pojawia się dopiero po drugim naciśnięciu, jako jeden złożony znak. Złożył ją system operacyjny, nie klawiatura.
Rola prawego Alta
Prawy Alt to na praktycznie każdym układzie poza amerykańskim osobny modyfikator, który otwiera trzeci poziom znaków na klawiszach mających już dwa. Na płycie niemieckiej daje @ z Q, € z E i nawiasy klamrowe z cyfr 7, 8, 9 i 0. Na polskim programisty daje ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż z pasujących liter bazowych.
Prawy Alt nie jest tym samym co lewy. W Windowsie działa jak Ctrl i Alt przytrzymane razem, dlatego lewy Ctrl z lewym Altem potrafi go zastąpić, i dlatego niektóre starsze programy odpalają niechciany skrót, gdy sięgasz po klamrę. Na kilku układach prawy Alt uzbraja także własne martwe klawisze.
Jak diagnozować podejrzany klawisz
1. Naciśnij podejrzany klawisz w teście klawiatury. Jeśli komórka się podświetla, przełącznik i przewód są sprawne, a zachowanie, które gonisz, należy do układu. 2. Naciśnij ten klawisz, a potem spację. Samotny znak diakrytyczny dowodzi, że klawisz jest martwy. 3. Sprawdź, jaki układ ma aktywny system, i porównaj otrzymany znak z układem, którego według siebie używasz. 4. Jeśli komórka w ogóle się nie zapala, problem jest po stronie klawisza. Wyczyść go i powtórz test. Martwy klawisz milczy w polu tekstowym, ale nigdy nie milczy w teście pozycji fizycznych.
Kiedy ogonki przestają działać
Nagła utrata ą i ę przy sprawnych literach oznacza prawie zawsze zmianę układu, nie awarię. Kolejność sprawdzania jest krótka: czy pasek języka pokazuje polski, czy to polski programisty, a nie maszynistki, czy prawy Alt zapala się w teście, i czy problem występuje też w innym programie. Gdy prawy Alt nie odpowiada w teście, przyczyna jest sprzętowa. Gdy odpowiada, a ogonków nadal nie ma, przyczyna siedzi w ustawieniach języka.
Ogonki i znaki złożone sprawdzają się najlepiej na tekście, który ich naprawdę potrzebuje. Inwokacja z Pana Tadeusza, napisana przez Adama Mickiewicza w 1834 roku, jest gęsto obsadzona polskimi znakami diakrytycznymi i przy okazji spokojna w rytmie, więc od razu widać, czy prawy Alt składa litery tak, jak powinien.